Waterschapsverkiezingen - Wat is het waterschap?

woensdag 20 maart 2019 16.21 uur | laatst gewijzigd: woensdag 20 maart 2019 16.27 uur | auteur: Anouk van Veldhuizen

Vandaag mag Nederland weer naar de stembus. Dit keer duiken we het hokje in om te kiezen voor de Provinciale Staten en de waterschappen. Ook in Stichtse Vecht openden de stembureaus vanochtend om half acht hun deuren en worden er honderden rondjes rood gekleurd. Voor velen blijft het waterschap toch een vaag begrip. Wat is het waterschap nou precies, wat doet het en vooral: waarom moet je écht gaan stemmen? (Archieffoto RTV Stichtse Vecht).

Onbekend maakt onbemind
Uit een korte rondgang bij kieslokalen in Stichtse Vecht blijkt dat het gros van de mensen zowel een stem uitbrengt voor de Provinciale Staten als voor het waterschap. Toch is de opkomst voor met name de waterschapverkiezingen is vaak bijzonder laag. Tijdens de laatste waterschapverkiezingen in 2015 was de landelijke opkomst slechts 43,5 procent. Ter vergelijking: tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 lag dat percentage op 81,6 procent. Dat waterschappen relatief onbekend zijn, is een mogelijke verklaring voor de matige opkomstpercentages. Ook in Maarssen zeggen kiezers niet precies te weten waarom waterschappen belangrijk zijn. “Ik heb voor allebei een hokje ingekleurd, want ik vind dat mijn democratische taak als burger, maar ik weet echt niet wat het waterschap doet hoor”, vertelt een vrouw als ze het stemlokaal uit loopt. Haar dochter, die ook net naar buiten komt, knikt instemmend. “De Provinciale Staten snap ik nog wel, maar ik vind het waterschap zo vaag. Gelukkig is er een stemwijzer, want ik wist niet eens welke partijen meedoen.”

Hoeveel waterschappen zijn er?
Nederland telt twaalf provincies, maar er zijn veel meer waterschappen – 21 om precies te zijn. Dat komt omdat de grenzen van de waterschappen niet samenvallen met de grenzen van gemeenten of provincies (behalve in Zeeland), maar worden bepaald door stroomgebieden of dijkringen.

Op welk waterschap kan ik stemmen?
In de gemeente Stichtse Vecht zijn er twee waterschappen: Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden en Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht. Op welke van de twee je kan stemmen, is afhankelijk van je adres en staat vermeld op je stempas.

Wat is de rol van de landelijke overheid?
Rivieren, kanalen, meren, grachten, sloten, beken en stroompjes – wie wel eens vanuit een vliegtuigraam heeft neergekeken op ons kleine kikkerlandje weet dat er meer dan genoeg water is in Nederland. Tijdens een hete zomerdag zoeken veel mensen verkoeling op een strand aan, jawel, de Noordzee. Al dat water in en om Nederland moet op een goede manier worden beheerd. Rijkswaterstaat houdt zich daarom bezig met de kustlijn, de grote rivieren en enkele drukbevaren kanalen. Maar de zorg voor de rest van het water ligt in handen van de waterschappen.

Wat doet het waterschap?
Waterschappen beheren een deel van het water in Nederland. En dat is hard nodig ook, want een groot deel van ons land ligt onder de zeespiegel. Als de waterschappen hun taak niet zouden uitvoeren, zou bijna zestig procent van Nederland onder water staan. Ook in de gemeente Stichtse Vecht zou je de snorkel tevoorschijn moeten halen. Samen onderhouden de waterschappen 18.000 kilometer aan dijken en 225.000 kilometer aan watergangen.
Daarnaast zorgen ze ervoor dat jouw wasmiddel en shampoo niet rechtstreeks in de meren en rivieren belandt. Waterschappen zijn namelijk verantwoordelijk voor het zuiveren van afvalwater dat in de gemeentelijke riolen geloosd wordt. In totaal beheren de waterschappen meer dan 350 rioolwaterzuiveringsinstallaties. Deze installaties zuiveren meer dan twee miljard kubieke meter afvalwater per jaar. Daarmee kan je ruim 614 keer de Amsterdam Arena vullen!
Maar waterschappen regelen ook een heleboel andere dingen. Zo zorgen ze ervoor dat je lekker kunt blijven zwemmen in natuurlijk water, bepalen ze of hengelsport wordt verboden en gaan ze over de verdeling van water bij extreme droogte. Ook beslissen waterschappen over de bestrijding van dieren (zoals muskusratten) en onkruid (zoals de Japanse duizendknoop) zodra deze een gevaar vormen voor de waterveiligheid.

Wie betaalt het waterschap?
De waterschappen krijgen voor het uitvoeren van de taken geen geld van de Rijksoverheid. Om toch te zorgen voor een veilige leefomgeving en schoon water, heffen de waterschappen belasting.

Waarom mag ik stemmen tijdens de waterschapverkiezingen?
Omdat je waterschapsbelasting betaalt, heb je ook iets te zeggen over de manier waarop het waterschap in jouw buurt de taken aanpakt. Dat doe je een keer in de vier jaar. Tijdens de verkiezingen op 20 maart mag je dus weer een vakje roodkleuren om te bepalen hoe het waterschap wordt vormgegeven.

MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES