Nieuwe spreidingswet aangenomen door de Eerste Kamer, wat betekent dit voor Stichtse Vecht?

Op 23 januari 2024 is er door de Eerste Kamer een nieuwe spreidingswet aangenomen waarbij gemeenten door heel Nederland meer asielzoekers moeten opvangen en de verdeling van asielzoekers beter moet gaan verdelen. Die nieuwe wet is op donderdag 1 februari in gang gegaan en ook de gemeente Stichtse Vecht krijgt de taak om de komende jaren een deel van deze mensen in de gemeente op te vangen. (Archieffoto RTV Stichtse Vecht).

In het kort: verschil tussen asielzoekers en statushouders

Asielzoekers zijn mensen die nog in procedure zitten. Deze mensen worden een statushouder (of vergunninghouder) op het moment dat ze een verblijfsvergunning krijgen. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) koppelt deze statushouders aan gemeenten die op hun beurt moeten zorgen voor passende woonruimte. Daarbij hanteert de overheid twee soorten statushouders. Mensen die hun land hebben verlaten vanwege een conflictsituatie of vanwege hun politieke overtuiging, religie of geaardheid.

Opvangcrisis

Er is landelijk een tekort aan opvang voor asielzoekers. Vorig jaar stroomde de aanvragen voor het COA in Ter Apel razendsnel binnen en knalde het opvangcentrum buiten uit haar voegen. Ook dit jaar is het aantal aanvragen zo hoog dat er een asielcrisis dreigt. Dat de situatie in Ter Apel impact heeft blijkt. Op 10 januari deed burgermeester Jaap Velema van Westerwolde, de gemeente waar Ter Apel ook onder valt, in de rechtszaal uitspraak over de situatie tijdens het kort geding over de situatie en het aantal asielzoekers in Ter Apel. Hij schoot vol toen hij in de rechtbank de veiligheid op het terrein van het opvangcentrum benoemde. Momenteel zitten er ruim 2200 mensen in het opvangcentrum in Ter Apel. Echter heeft het COA tot het einde van de maand de tijd gekregen om dat aantal terug te brengen naar 2000.

Asielopvang Stichtse Vecht

Met de nieuwe spreidingswet moet Nederland in de komende twee jaar (2024 en 2025) opvang bieden aan 96.000 asielzoekers verspreid over alle twaalf de provincies. Voor de provincie Utrecht gaat het om 8.207 plekken die moeten worden gerealiseerd. In de uitzending van RTV Stichtse Vecht op dinsdag 30 januari was burgermeester Ap Reinders te gast. Hij gaf aan dat de aantallen voor de opvang van asielzoekers in de gemeente Stichtse Vecht voor hem nog niet bekend waren.

Burgermeester Reinders: “We hebben het er als college natuurlijk al wel over gehad maar het is vooral in de eerste aanleg een gesprek tussen alle 26 gemeenten in de provincie Utrecht.” De minister moest voor 1 februari kenbaar maken hoeveel plekken er uiteindelijk nodig zijn. Die cijfers zijn inmiddels bekend en daaruit blijkt dat er in de gemeente Stichtse Vecht wordt geacht dat er aan 410 asielzoekers plek moet worden geboden. “Vervolgens gaan alle gemeenten met elkaar in gesprek om te kijken hoe ze die opgave die voor de provincie in het algeheel ligt het beste en op een slimme manier kunnen invullen. Daarmee is dus niet gezegd dat elke gemeente een asielzoekerscentrum krijgt”, vult Reinders aan.

Zorgen onder inwoners

Onder inwoners van Stichtse Vecht zijn er zorgen over het woningtekort en de krappe woningmarkt. Inwoner Lia uit zich: “Ik vind dat deze mensen wel geholpen moeten worden. Aan de andere kant kan ik me ook voorstellen dat het voor mensen die al jaren wachten op een woning frustrerend kan zijn dat er woningen worden gekaapt.” Lia vindt dat als je de mensen eenmaal hebt binnen gelaten dat je ook goed voor ze moet zorgen: “Als je bijvoorbeeld zelf veertig mensen uitnodigt bij je thuis terwijl je maar plek hebt voor tien dan moet je dat ook niet doen. Helemaal niet als je er dan niet goed voor kan zorgen”, vult zij aan.

Een woordvoerder van de gemeente Stichtse Vecht laat in een reactie weten: “Huisvesting van asielzoekers gaat vaak om grotere opvanglocaties zoals bijvoorbeeld in Ter Apel. Mochten er plannen komen voor een opvang in Stichtse Vecht en dat op weerstand stuiten dan zal er eerst een participatieproces plaatsvinden. Iets komt nergens van de één op de andere dag. Maar dat moet nog blijken uit de gesprekken die 26 gemeenten met elkaar gaan voeren.”

Achterstand huisvesting statushouders

In de voorgaande jaren heeft de gemeente Stichtse Vecht de taakstelling van de overheid om statushouders onderdak te bieden niet behaald. In 2023 is er aan 97 asielzoekers huisvesting geboden, terwijl dat er 161 moesten zijn. Dat is dus 64 minder dan de opgelegde doelstelling. Een woordvoerder van de gemeente Stichtse Vecht in een reactie: “We hebben geen eigen grond en vastgoed om de opvang op dit moment te realiseren. We kunnen niet zomaar ergens iets bouwen om deze mensen op te vangen.”

De nieuwe spreidingswet moet leiden tot een betere spreiding van de opvang van asielzoekers over gemeenten. Op dit moment ligt er nog geen dwang vanuit de overheid op gemeenten om deze gestelde doelen te behalen. Het kan nog een zeker een jaar duren voordat die dwang er wel komt.